Bugün sizlere Eskiçağlarda Başlıca Anadolu Uygarlıklarından Hititler hakkında bilgi vermeye çalışacağız;

Hititler (M.Ö. 200 – Ö.M. 700)

Anadolu’da tarihi dönemlere geçen ilk medeniyettir. Hititlerin en ünlü kralları Labarnaş, devlet merkezleri ise Çorum yakınlarındaki Hattuşaş’tır. Hitit tarihi üç dönemde incelenir.

Eski Hitit Devleti Dönemi, M.Ö. 1800 ile M.Ö. 1400 YILLARI ARASINDAKİ DÖNEMDİR. Bu dönemde büyüyen bir krallıktır.

Yeni Hitit Devleti Dönemi, M.Ö. 1400 ile 1200 yılları arasındaki dönemdir. Kralların mutlak otoriterlerini kurduğu güçlü bir devlet olan Hitit, bu dönemde çevresindeki diğer güçlü krallıklarla çıkar çatışmaları yaşamıştır. Dönemin en önemli gelişmesi Kuzey Suriye topraklarının denetimi üzerine Mısır ile aralarında çıkan anlaşmazlığın 16 yıl sürecek savaşa neden olmasıdır. Kadeş Savaşı M.Ö. 1296’da başlamış, ancak Ön Asya’da Asurluların her iki devleti de tehtit eder duruma gelmesi üzerine, Hitit ve Mısır krallıkları arasında tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma yapılmıştır. M.Ö. 1280’de Mısır ve Hitit krallıkları arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’na göre; Kuzey Suriye toprakları Hititlerde kalmış ve herhangi bir tehlike ittifak yapma kararı almışlardır.

Geç Hitit Devleti Dönemi, M.Ö. 1200 ile 700 yıları arasındaki dönemdir. Anadolu’da yanşan göçler Hint Krallığı’nı yıkmış, ancak Hititler Güneydoğu Anadolu bölgesinde kurdukları şehir devletleri ile yaklaşık 500 yıl uygarlıklarını devam ettirmişlerdir. M.Ö. 7. yüzyıl sonlarında önce Asurluların himayesine giren Hititler bir süre sonra Pers hakimiyetine girmiştir.

Hititlerde Devlet Yönetimi

Hitit Krallığı eski Hitit Devleti döneminde feodal beylikler şeklinde yönetilmiştir. Yeni Hitit Devleti döneminde feodal beyler ortadan kaldırılmış, yerlerine valiler atanarak merkezi yönetim güçlendirilmiştir.

Devlet yönetimindeki üç önemli unsur; Kral, Pankuş Meclisi ve Kraliçedir. Bütün işlerin başında kral vardır. Hitit Kralları zamanla yetkilerini artırmış; başrahip, başkomutan ve başyargıç olarak kabul edilmiştir. Soyluların oluşturduğu Pankuş Meclisi Yeni Hitit Devleti dönemine kadar krallar üzerinde büyük bir etkiye sahip olmuştur. Pankuş Meclisi’nin, Kralın veliahtına belirleme ve kralı yargılama yetkileri daha sonraki dönemlerde ortadan kalkmıştır. Tavananna adını alan kraliçeler ise yabancı elçilerin kabulünde ve kral olmadığında devletin yönetiminde bulunmuşlardır. Kadeş Antlaşması metninde Tavananna Pudahepa’nın mührü de vardır.

Hititlerde Toplumsal Yapı

Toplum yapısı sınıf ayrımına dayalıdır. Toplum hürlerden ve kölelerden meydana gelmiş, ayrıca soyluların ve rahiplerden oluşan sosyal sınıflarda gelişmiştir. Fakat sosyal sınıf düzeni Mısır ve Mezopotamya’daki kadar katı olmamıştır. Sınıflar arası geçişin mümkün olduğu bir düzen gelişmiştir.

Hititlerde Ekonomik Durum

Hititlerin ekonomileri daha çok tarım ve hayvancılığa dayanmaktaydı. Ticaret, dokuma ve madencilik de ekonomide önemli bir yere sahipti.

Hititlerde Din ve İnanış

Hititlerde çoktanrılı bir inanış şekli vardı. Hititlerin çok dindar olmamasından dolayı rahipler de toplum üzerinde ayrıcalıklı bir sınıf olamamış, sadece din işlerini yerine getiren memurlar sınıfı oluşturmuştur. Hititler kendi tanrılarına tapmanın yanında, komşu uygarlıkların tanrılarına da saygılı olmuşlardır. Bu nedenle Eskiçağ’da Anadolu’ya “Bin Tanrı İli” denilmiştir.

Hititlerde Hukuk

Daha çok Sümerlerin etkisinde gelişen bir hukuk düzenine sahip olmuşlardır. Ceza hukuku fidye esasına göre düzenlendiğinden ağır olmamıştır. Aile ve evlilik bir sözleşme ile hukuk içinde yer almıştır. Özel mülkiyet anlayışı gelişmiş, köleler bile bazı zorunlulukları yerine getirme kaydıyla mülk sahibi olma hakkı kazanmışlardır. Evlenme, ataerkil aile yapısı üzerine kurulmuştur.

Hititlerde Tarih Yazıcılığı

Krallar tanrılarına hesap vermek amacıyla Anal adını verdikleri yıllıklar yazdırmışlardır. Ayrıca bu yıllıklarda zaferlerin yanında yenilgiler de anlatılmıştır. Analların bu özellikleri, objektif tarihçilik anlayışıyla yazılmış olduklarının göstergesidir. Her yıl için ayrı bir anal yazdırılması, kronolojik tarihçilik anlayışının da Anadolu’daki ilk örneklerinin oluşmasını sağlamıştır.

Hititlerde Yazı, Dil ve Edebiyat

Önceleri hiyeroglif yazısını kullanan Hititler sonraları çivi yazısını kullanmışlardır. Dil yapıları Hint Avrupa sınıfındandır. Edebiyat ise özellikle Sümerlerin etkisinde gelişmiştir.

Hititlerde Sanat

Şehir mimarisi, tapınaklar ve süsleme sanatlarında gelişme gösteren Hititler, kaya mimarisi ve kaya oymacılığını da geliştirmişlerdir. Kralları için kaya mezarlar yapmışlardır. İvriz-Yazılıkaya anıtları, Hititlerin günümüze kadar ulaşan en önemli kaya kabartma eserleridir.